Χρήση μυρμηκικού οξέος για την αντιμετώπιση της βαρρόα στην μελισσοκομία

Η καταπολέμηση του ακάρεος Varroa destructor αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις στη σύγχρονη μελισσοκομία. Ανάμεσα στις διαθέσιμες μεθόδους αντιμετώπισης, το μυρμηκικό οξύ (φορμικό οξύ) αποτελεί μία από τις πιο αποτελεσματικές και ευρέως χρησιμοποιούμενες ουσίες για τη μείωση του πληθυσμού των ακάρεων μέσα στην κυψέλη.

Το μυρμηκικό οξύ παρουσιάζει το σημαντικό πλεονέκτημα ότι μπορεί να δράσει όχι μόνο πάνω στα ακάρεα που βρίσκονται πάνω στις μέλισσες, αλλά και σε εκείνα που βρίσκονται μέσα στα σφραγισμένα κελιά του γόνου. Για τον λόγο αυτό θεωρείται ιδιαίτερα χρήσιμο σε περιόδους όπου υπάρχει παρουσία γόνου μέσα στην κυψέλη.

Εγκεκριμένα εμπορικά σκευάσματα μυρμηκικού οξέος

Στη μελισσοκομία χρησιμοποιούνται διάφορα εμπορικά εγκεκριμένα σκευάσματα που περιέχουν μυρμηκικό οξύ, όπως:

• MAQs (Mite Away Quick Strips)
• Varroxal
• Mite Away
• Apicure Formic Acid

Τα σκευάσματα αυτά έχουν σχεδιαστεί ώστε να επιτρέπουν την ελεγχόμενη απελευθέρωση του οξέος μέσα στην κυψέλη, μειώνοντας τον κίνδυνο υπερδοσολογίας και τις αρνητικές επιπτώσεις στο μελίσσι.

Παρασκευή διαλύματος μυρμηκικού οξέος

Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιείται διάλυμα μυρμηκικού οξέος σε συνδυασμό με νερό και γλυκερίνη.

Ένα ενδεικτικό διάλυμα μπορεί να παρασκευαστεί με την ακόλουθη αναλογία:

• 400 ml μυρμηκικό οξύ 99%
• 500 ml νερό
• 100 ml γλυκερίνη

Το διάλυμα εφαρμόζεται πάνω σε σπογγοπετσέτα διαστάσεων περίπου 10 × 10 cm, η οποία τοποθετείται ανάμεσα στα πλαίσια της κυψέλης.

Η δοσολογία είναι περίπου:

10 ml διαλύματος ανά πλαίσιο

Για να επιβραδυνθεί η ταχεία εξάτμιση του οξέος, τοποθετείται πάνω από τη σπογγοπετσέτα μία πλαστική μεμβράνη διαστάσεων περίπου 15 × 15 cm.

Συνήθως πραγματοποιούνται δύο εφαρμογές με μεσοδιάστημα περίπου 7-10 ημερών.

Περίοδοι εφαρμογής

Οι εφαρμογές μυρμηκικού οξέος πραγματοποιούνται συνήθως:

• αργά την άνοιξη, όταν αυξάνονται οι θερμοκρασίες κατά τη διάρκεια της νύχτας
• νωρίς το καλοκαίρι, όταν οι θερμοκρασίες δεν υπερβαίνουν τους 30°C
• νωρίς το φθινόπωρο

Η μέθοδος παρουσιάζει υψηλή αποτελεσματικότητα ακόμη και όταν υπάρχει γόνος, καθώς σημαντικό ποσοστό θνησιμότητας των ακάρεων παρατηρείται και μέσα στα σφραγισμένα κελιά του γόνου.

Παράλληλα, η χρήση μυρμηκικού οξέος μπορεί να συμβάλει και στην αντιμετώπιση της τραχειακής ακαρίασης.

Κατάλληλες θερμοκρασίες εφαρμογής

Η εφαρμογή μυρμηκικού οξέος πρέπει να πραγματοποιείται σε θερμοκρασίες περιβάλλοντος περίπου:

10°C έως 26°C

Σε θερμοκρασίες άνω των 30°C μπορεί να παρατηρηθεί πολύ γρήγορη εξάτμιση του οξέος, γεγονός που ενδέχεται να προκαλέσει:

• απώλεια γόνου
• απώλεια εργατριών μελισσών
• απώλεια βασίλισσας
• λιποταξία του σμήνους

Για τον λόγο αυτό απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στις συνθήκες εφαρμογής.

Συνθήκες εφαρμογής μέσα στην κυψέλη

Κατά την εφαρμογή της μεθόδου συνιστάται:

• η κυψέλη να είναι καλά κλειστή στην οροφή
• να χρησιμοποιούνται ειδικές συσκευές ή διανεμητές σταδιακής απελευθέρωσης
• να αποφεύγονται περίοδοι πολύ υψηλών θερμοκρασιών

Παρότι το μυρμηκικό οξύ μπορεί να δράσει και μέσα στον γόνο, σε περιόδους έντονης γονοφωλιάς η αποτελεσματικότητα της θεραπείας μπορεί να είναι κάπως μειωμένη.

Επίδραση στη βασίλισσα και στο μελίσσι

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να παρατηρηθεί μικρή καθυστέρηση στην ωοτοκία της βασίλισσας, συνήθως για διάστημα περίπου 10 ημερών μετά τη δεύτερη εφαρμογή. Η επίδραση αυτή είναι συνήθως παροδική και το μελίσσι επανέρχεται γρήγορα σε κανονικούς ρυθμούς ανάπτυξης.

Συμπέρασμα

Το μυρμηκικό οξύ αποτελεί μία αποτελεσματική μέθοδο για την καταπολέμηση της βαρρόα και άλλων παρασίτων στη μελισσοκομία. Η σωστή εφαρμογή του, σε κατάλληλες θερμοκρασίες και με την τήρηση των προτεινόμενων δοσολογιών, μπορεί να συμβάλει σημαντικά στη μείωση του πληθυσμού των ακάρεων και στη διατήρηση υγιών μελισσοσμηνών.

© LEONIDAS CHARISTOS

Νεκρά βαρρόα εντός των κλειστών κελιών γόνου μετά από εφαρμογή

Tools and Supplies

• Μυρμικικό οξύ
• Σπογκοπετσέτες
• Συσκευή εξάτμισης
• Απεσταγμένο νερό
• Μάσκες
• γάντια
• Σύριγγα 10 ml

Warning

Οι θερμοκρασίες δεν μπορούν να υπερβαίνουν τους 30°C.<br /> Παίρνουμε τα απαραίτητα μέτρα προστασίας ώστε να μην έρθει σε επαφή το μυρμηκικό οξύ με τα χέρια μας γιατί θα μας δημιουργήσει έγκαυμα. Φυλάσσεται σε σκιερό μέρος και μακριά από παιδιά.<br /> Να αποφεύγουμε τη χρήση του μυρμηκικού οξέος όταν η θερμοκρασία την Άνοιξη κατά τη διάρκεια της νύχτας είναι κάτω από 15 βαθμούς κελσίου.<br /> Χρήση προστατευτικών γυαλιών και μάσκα φίλτρου, κατάλληλη για ατμούς, γάντια ανθεκτικά στα χημικά.<br />