Skip to main content

Biosecurity Measures

Optimalisering van de bijenvoeding om de overleving van kolonies te ondersteunen en de gevolgen van nosemose te verminderen

24 Oct 2025
Best practice

Aangezien nosemose een typische voorjaarsziekte is, meestal veroorzaakt door een gebrek aan stuifmeel (Pohl, 2008; Jack, 2016) is het belangrijk dat volken in het voorjaar genoeg stuifmeel hebben en sterk de winter ingaan. Idealiter heb je twee ramen (simplexformaat) met stuifmeel (zie ook “Nazicht van de voedselvoorraad“). Wees je ervan bewust dat het stuifmeel verspreid kan liggen in kleine beetjes over verschillende ramen. Indien er genoeg is, dan zullen de bijen in het voorjaar tijdens het begin van de broedaanzet normaal gezien genoeg stuifmeelvoorraad hebben, voor ze weer stuifmeel kunnen bijhalen. Indien er niet genoeg stuifmeel aanwezig is, zul je misschien stuifmeel(vervanger) moeten bijvoederen in het voorjaar om nosemose te voorkomen/verhelpen (zie ook “Het verstrekken van kunstmatig voeder in tijden van schaarste”). Vergewis je ervan dat te laat in het najaar bijvoederen van proteïne juist negatieve gevolgen kan hebben (Mattila & Otis, 2006; McCallum et al., 2020). Een hypothese is dat het bijvoederen van proteïne te laat in het najaar de kolonie langer broed laat aanzetten, wat de winterbijen verzwakt. Ook is echt stuifmeel beter dan een vervanger voor het gezond houden van de bijen tegen Nosema (Porrini et al., 2011).

Referenties

Jack, C. J., Uppala, S. S., Lucas, H. M., & Sagili, R. R. (2016). Effects of pollen dilution on infection of Nosema ceranae in honey bees. Journal of Insect Physiology, 87, 12-19. https://doi.org/10.1016/j.jinsphys.2016.01.004

Mattila, H. R., Otis G. W. (2006). Influence of pollen diet in spring on development of honey bee (Hymenoptera: Apidae) colonies. Journal of Econonomic Entomology, 99(3): 604-13. 10.1603/0022-0493-99.3.604

McCallum, R., Olmstead, S., Shaw, J., & Harrison, J. (2020). Evaluating late summer pollen substitutes on the growth and overwintering success of honey bee colonies and analyzing natural fall pollen nutrition in Nova Scotia, Canada. Journal of the Acadian Entomological Society, 16.

Pohl, F. (2008). Bijenhouden: Hoe doe je dat? Tirion Natuur, Baarn (Nederland). 124p.

Porrini, M. P., Sarlo, E. G., Medici, S. K., Garrido, P. M., Porrini, D. P., Damiani, N., & Eguaras, M. J. (2011). Nosema ceranae development in Apis mellifera: influence of diet and infective inoculum. Journal of Apicultural Research, 50(1), 35-41. DOI: 
10.3896/IBRA.1.50.1.04

The Nosema Problem: Part 3 – Seasonality and Effects of Nosema – Scientific Beekeeping

The Nosema Problem: Part 5 – Monitoring and Disinfection – Scientific Beekeeping

Tools and Supplies

  • proteïnesupplement

Comments

You can Register or Login
to post a comment.

1 Comment

  • Avatar
    Ernst Vrancken
    07/11/2025 at 21:27

    4 ramen stuifmeel voor de inwintering is niet realistisch: als je op 8 ramen DB inwintert blijft er geen ruimte over voor het wintervoer. Dit jaar is er (o.a. door zware AH aanwezigheid) in oktober nauwelijks of géén stuifmeel in de kast ondanks bijvoeren met ultrabee.

Leave a CommentCancel reply