Usuwanie czerwiu

Do najbardziej popularnych ale pracochłonnych należą:

– Usuwanie czerwiu trutowego – najczęściej stosowana (i najłatwiejsza) metoda biotechniczna . Razem z czerwiem trutowym z rodziny usuwane są roztocza znajdujące się pod zasklepem. W metodzie wykorzystuje się fakt, że samice Varroa preferują czerw trutowy ze względu na wielkość komórki , jak również na czas trwania rozwoju trutni, co ma wpływ na sukces reprodukcji pasożyta który wynosi od 2,2 do 2,6 samic potomnych, zdolnych do rozrodu ( w czerwiu pszczelim tylko 1,3 do 1,5). Stosowanie metody pozwala zredukować liczbę pasożytów w rodzinie jak również kontrolować pojawianie się nastroju rojowego. Należy pamiętać, że przy stosowaniu tej metody konieczne są jesienne zabiegi warrozobójcze.

– Usuwanie czerwiu z rodzin z zastosowaniem plastra pułapki – zaletą metody jest prawie  całkowite usunięcie samic pasożyta z rodziny, w  których po usunięciu czerwiu nie stosujemy farmakologii, co jest podstawą w trakcie trwania sezonu pasiecznego, redukujemy zakażenia wirusowe (ABPV i CBPV) oraz stopień porażenia pasożytami Nosema spp. Zaleta metody jest również tworzenie nowych, silnych rojów (w których w roku utworzenia nie będzie jeszcze miodu), wolnych od warrozy po leczeniu. Metoda doskonała do stosowania w ulach korpusowych. Jedyną wadą jest znaczne osłabienie rodziny pszczelej

– Stosowanie plastrów pułapek – czyli izolowanie matki przez trzy tygodnie na kolejnych plastrach. Metoda wymagająca od pszczelarza więcej uwagi niż pozostałe metody. Pomimo pracochłonności metoda ma wiele zalet ponieważ usuwamy pasożyty z rodziny bez stosowania żadnych środków farmakologicznych, rozładowujemy nastrój rojowy, ograniczamy czerwienie matki w okresie trwania pożytku, co zwiększa wydajność miodową rodzin. Niewątpliwą dodatkową zaletą jest możliwość wymiany matki ponieważ po rozizolowaniu ostatniego plastra iż czerwiem i zabraniu go z rodziny pszczoły zaakceptują poddaną im w tym czasie młodą czerwiącą matkę.

Usuwanie czerwiu trutowego

– zabieg wykonujemy od kwietnia do końca lipca czyli w okresie wzrostu i szczytu rozwoju rodzin pszczelich

– można wycinać czerw znajdujący się na obrzeżach ramki, ale może to doprowadzić do uszkodzenia pozostałej zawartości gniazda

– w celu ułatwienia i przyspieszenia pracy stosujemy ramkę pracy (czyli zaczątek w postaci wąskiego paska węzy pszczelej, który z dużym prawdopodobieństwem będzie zabudowana na trutowo i szybko zaczerwiona przez matkę,

– po zasklepieniu komórek usuwamy ramkę pracy z rodziny i wycinamy z niej czerw wraz z pasożytami

– wygodnym rozwiązaniem jest zastosowanie ramki sekcyjnej trzyczęściowej. Pozwala to usuwać zasklepiony czerw trutowy z poszczególnych sekcji w odstępach tygodniowych

– amerykański wariant dla tych pszczelarzy, którzy obawiają się, że samice Varroa destructor niechętnie wchodzą do nowo odbudowanych komórek (świeża woszczyna). W tym celu ramkę z zasklepionym czerwiem trutowym wkładamy do zamrażalnika na kilka godzin. Po lekkim rozmrożeniu ramkę wstawiamy do ula, a pszczoły oczyszczą komórki z martwego czerwiu wraz z obecnymi w nim roztoczami.

Usuwanie czerwiu z rodzin z zastosowaniem plastra pułapki

– na trzy tygodnie przed końcem ostatniego letniego pożytku (lipa, gryka), z rodzin usuwamy wszystkie plastry z czerwiem (bez pszczół), które wkładamy do nowego, odkażonego ula, tworząc tzw. składańce,

– tak przygotowany pień z bardzo małą liczbą pszczół, ale dużą ilością czerwiu w różnym wieku, wywozimy na inne pasieczysko, poddajemy matecznik lub matkę (najlepiej czerwiącą) i stosujemy długo działające środki warrozobójcze , np. Biowar 500, ponieważ zwykle w tym okresie w czerwiu jest najwięcej samic pasożyta. W ten sposób utworzymy nowe, silne i zdrowe rodziny, które w roku następnym mają realną szansę zgromadzić bardzo dużo miodu,

– w rodzinie z której zabieramy czerw zostawiamy jedną ramkę z młodziutkimi larwami, a w miejsce zabranych plastrów wstawiamy młody susz lub węzę,

– po 7-9 dniach komórki z czerwiem na zostawionej ramce są zwykle zakryte i taki plaster musimy z ula usunąć tworząc kolejną rodzinę „składańca”, do której poddajemy matecznik lub matkę . W tym przypadku z leczeniem możemy zaczekać do późnej jesieni i zastosować odymianie Apiwarolem i przekonać się że liczba pasożytów będzie niewielka.

© Aleksandra Splitt

Do poczytania:

Chorbiński P. (2016) – Pokonaj warrozę. Wydawnictwo BEE&HONEY Sp. Z o.o., ISBN 978-83-927715-9-3

Chów i hodowla pszczół (2024), Praca zbiorowa pod redakcją naukową Jerzego Wilde PWRiL 2024, ISBN: 978-83-09-01180-4

Büchler, R., et al. (2020). Summer brood interruption as integrated management strategy for effective Varroa control in Europe. Journal of Apicultural Research, 59(5), 764–773.    

Uzunov, A., Gabel, M., & Büchler, R. (2023). Summer brood interruption for vital honey bee colonies: Towards sustainable varroa control using biotechnical methods. Apoidea Press.       

Kovačić, M., Uzunov, A., Tlak Gajger, I., Pietropaoli, M., Soroker, V., Adjlane, N., Benko, V., Charistos, L., Dall’Olio, R., Formato, G., Hatjina, F., Malagnini, V., Freda, F., Otmi, A., Puškadija, Z., Villar, C., & Büchler, R. (2023). Honey vs. mite—A trade-off strategy by applying summer brood interruption for Varroa destructor control in the Mediterranean region. Insects, 14(9), 751.