Wzmacnianie rodzin w celu wsparcia przetrwania nosemozy

Najbardziej istotne w zwalczaniu nosemozy jest usuwanie spor z rodziny, aby kolejne wygryzające się młode pszczoły nie miały z nimi kontaktu (usuwamy źródło zakażenia). Uzyskujemy to dzięki szeregowi zabiegów higieniczno – hodowlanych.

Pierwszym ważnym krokiem jest coroczne przesiedlanie pszczół wiosną do czystego, zdezynfekowanego (lub nowego) ula. Ule należy dobrze oznaczać (malować na różne kolory), co ogranicza błądzenie pszczół. Następnie, w sezonie pszczelarskim należy wymieniać stopniowo plastry na węzę, tak, aby jesienią nie było w ulu żadnego plastra z poprzedniej zimy. Jest to niezwykle istotne, ponieważ spory Nosema w chorej rodzinie będą obecne na plastrach w bardzo dużej ilości, a usuwając plastry, usuwamy też te spory.

Należy też bezwzględnie pamiętać, że nie wolno przenosić plastrów z rodzin chorych do zdrowych oraz, że należy dezynfekować sprzęt pszczelarski używany w rodzinie zakażonej. Nie powinno się także podawać pokarmu ani miodu z zakażonych lub osypanych rodzin rodzinom zdrowym, ponieważ stanowi on źródło spor.

Z tego samego powodu rodziny słabe/osypane należy zabezpieczyć przed rabunkami, dzięki temu unikamy rozwlekania choroby po pasiece i okolicy. Należy też zapobiegać błądzeniu pszczół, co można osiągnąć rozstawiając rodziny szeroko i malując ule na różne kolory, co ułatwia pszczołom orientację. Dobrze jest też zadbać o ustawienie uli w nasłonecznionym i osłoniętym od wiatru miejscu.

Ważną rolę odgrywa tu też poidło z czystą wodą, które należy ustawić tak, aby pszczoły miały do niego swobodny dostęp, ale nie było bezpośrednio na drodze ich lotu (zapobiega to defekacji do poidła).

Dobrze jest wymienić matkę na młodą i zdrową, produkującą dużą ilość młodych, zdrowych pszczół. Trzeba jednak uważać, aby była to matka ze zdrowej hodowli, ponieważ również matki hodowane w rodzinach z nosemozą są źródłem tej choroby dla  rodzin, w których się potem znajdą.

© Małgorzata Bieńkowska

Przy podkarmianiu syropem należy zwęzić wylotki, aby uniknąć rabunków, a pszczoły podkarmiać dopiero wieczorem lub używać gotowych pokarmów (paszy). Do poszerzania gniazd można używać tylko plastrów poddanych uprzednio odkażaniu przy użyciu par stężonego kwasu octowego. W miarę rozwoju rodziny wycofuje się z niej plastry, które zmuszeni byliśmy pozostawić pszczołom i zastępuje się je ramkami z węzą. Bardzo wskazana jest też wymiana matki na młodą, pochodzącą z hodowli matek lub rodziny wolnej od nosemozy.

© Małgorzata Bieńkowska

Do poczytania:

Amiri, E., Strad,n M. K., Rueppell, O., & Tarpy, D. R. (2017). Queen quality and the impact of honey bee diseases on queen health: potential for interactions between two major threats to colony health. Insects, 8(2), 48.

Formato, G., Rivera-Gomis, J., Bubnic, J., Martín-Hernández, R., Milito, M., Croppi, S., & Higes, M. (2022). Nosemosis prevention and control. Applied Sciences, 12(2), 783.      

De Carolis, A., Newmark, A. J., Kim, J., Song, J., Pietropaoli, M., Manara, V., … & Formato, G. (2024). A comprehensive analysis of beekeeping risks and validation of biosecurity measures against major infectious diseases in Apis mellifera in Europe. Agriculture, 14(3), 393.