Regularne czyszczenie sprzętu pszczelarskiego

Regularne czyszczenie sprzętu pszczelarskiego jest kluczowe dla zdrowia pszczół i zapobiegania chorobom, szkodnikom oraz zanieczyszczeniom. Okresowej dezynfekcji (najczęściej po zakończeniu sezonu) podlegać powinien cały sprzęt i urządzenia pszczelarskie, począwszy od odzieży ochronnej pszczelarza, narzędzi, aż po ule i pasieczysko.

Metody dezynfekcji można podzielić ogólnie na chemiczne i fizyczne. Do środków dezynfekcji fizycznej zaliczamy działanie wysokich temperatur i ognia, gorącej wody, pary wodnej, niskich temperatur i promieniowania słonecznego. Do metod chemicznych zaliczymy stosowanie ługu sodowego, wapna palonego, kwasów organicznych, formaliny, alkoholi, detergentów, itp.

Sprzęt drewniany, w tym ule i ramki, dezynfekujemy tak często jak to jest możliwe tzn. ramki każdorazowo przed wprawieniem węzy, a ule zawsze przed zasiedleniem nową rodziną. Ramki po wycięciu starej woszczyny starannie oskrobujemy z wosku i kitu, a następnie wystawiamy na działanie słońca i mrozu ustawiając pod okapem czy wiatą w stosikach „na krzyż”. Przed drutowaniem i wprawieniem węzy opalamy je starannie płomieniem palnika gazowego. Podobnie postępujemy z wnętrzem uli drewnianych. Ściany zewnętrzne uli należy oczyścić i pomalować. Uli i ramek nie należy dezynfekować ługiem sodowym, gdyż wnika on w pory drzewa i jest trudny do usunięcia, co szkodzi potem pszczołom. Metoda ta może być stosowana tylko wyjątkowo np. po stwierdzonym zgnilcu złośliwym. Wtedy jednak dezynfekujemy tylko ul. Ramki wraz z woszczyną i czerwiem należy w całości spalić.

Ramki, z których wytapiamy wosk metodą parową, są już częściowo odkażone przez działanie gorącej pary wodnej. Nie zaszkodzi jednak opalić je płomieniem palnika gazowego przed wprawieniem węzy.

© Małgorzata Bieńkowska

© Małgorzata Bieńkowska

Ule styropianowe dezynfekujemy poprzez staranne oskrobanie wnętrza i umycie gorącą wodą z detergentami. W wypadku zgnilca możemy zastosować gorący, 2%-owy roztwór sody żrącej. Na koniec ul starannie płuczemy i zostawiamy do wyschnięcia. Ściany zewnętrzne malujemy.

W wypadku chorób grzybowych i nosemozy do dezynfekcji uli można też stosować 3%-owy roztwór formaliny.

Miodarki, inny sprzęt i naczynia stosowane do odbioru i przechowywania miodu po użyciu powinny być każdorazowo starannie umyte gorącą wodą i osuszone. Silniki elektryczne miodarek warto smarować zgodnie z zaleceniami producenta oraz kontrolować stan łożysk i przewodów. Przechowywanie miodarki w suchym i zabezpieczonym miejscu chroni urządzenie przed wilgocią i korozją. Regularna konserwacja zapewnia sprawność działania i przedłuża żywotność sprzętu.

© Małgorzata Bieńkowska

© Małgorzata Bieńkowska

Drobny, podręczny sprzęt taki jak dłuto pasieczne, czy miotełka powinien być czyszczony i myty po każdym użyciu. Można tu stosować gorącą wodę i np. spirytus denaturowany lub Cagrosept czy Alvisept.

Dezynfekcja odzieży roboczej polega na okresowym praniu jej w gorącej wodzie z detergentami co jest połączeniem metody chemicznej i fizycznej. Suszenie na słońcu i prasowanie gorącym żelazkiem dopełnia dezynfekcji.

Do poczytania:

Chów i hodowla pszczół (2024), Praca zbiorowa pod redakcją naukową Jerzego Wilde PWRiL 2024, ISBN: 978-83-09-01180-4

Pszczelnictwo (1998), Praca zbiorowa pod redakcją Jarosława Prabuckiego, Albatros 1998, ISBN: 978-83-09-01180-4

Wanda Ostrowska (1998) – Gospodarka pasieczna, wydanie V, PWRiL oraz Sądecki Bartnik, ISBN 83-907013-7-5

Jerzy Marcinkowski (1997) – Jak prawidłowo prowadzić pasiekę. Sądecki Bartnik, ISBN 83-907013-1-6

Kaspar Bienefeld (2008) – Pszczelarstwo – krok po kroku. Wydawnictwo RM, ISBN 978-83-7243-608-5

Stanimirović, Z., Glavinić, U., Ristanić, M., Aleksić, N., Jovanović, N., Vejnović, B., & Stevanović, J. (2019). Looking for the causes of and solutions to the issue of honey bee colony losses. Acta Veterinaria, 69(1), 1-31.

Erdoğan, Y. (2024). Cleaning and hygiene in beekeeping. Current Advances In Agricultural And Environmental Sciences, 101.